Last May, the Pancyprian Organization of Parents and Relatives of Undeclared Prisoners and Missing Persons organized a seminar titled "Missing Persons of Cyprus - Perspectives for a Solution". Its purpose was to evaluate the efforts of Cyprus and international authoritites for the solution of the problem and to exchange opinions on its handling in the future. Today, we present the full text of the seminar' s proceedings (in Greek).

Σεμινάριο: «ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ»

κ. Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, Πρόεδρος Συμβουλίου Πανεπιστημίου Κύπρου.

κ. Νίκος Σεργίδης, Γενικός Γραμματέας Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων.

9.00 π.μ. ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ (Διάρκεια 30΄)

­ Εισαγωγική ομιλία από τον Πρόεδρο της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων, κ. Νίκο Θεοδοσίου.

­ Χαιρετισμός από τη Γενική Γραμματέα της Πανελλήνιας Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων κατά την Κυπριακή Τραγωδία, κα Ελένη Γρίβα.

­ Χαιρετισμός από τον Πρόεδρο της Οργάνωσης Συγγενών Κυπρίων Αγνοουμένων Ηνωμένου Βασιλείου κ. Νεοκλή Νεοκλέους.

­ Χαιρετισμός και έναρξη εργασιών από τον Πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων κ. Σπύρο Κυπριανού.

­ κ. Ιωάννης Κασουλίδης , Υπουργός Εξωτερικών, με θέμα «Αγνοούμενοι της Κύπρου - Θέσεις της Κυπριακής Κυβερνήσεως επί του θέματος και προσπάθειες για επίλυση του».

­ κ. Θεμιστοκλής Δεμίρης, Επιτετραμμένος Πρεσβείας της Ελλάδος με θέμα «Αγνοούμενοι της Κύπρου-Θέσεις της Ελληνικής Κυβερνήσεως επί του θέματος και προσπάθειες για επίλυση του».

­ κ. Αλέκος Μαρκίδης, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, με θέμα «Αγνοούμενοι της Κύπρου - Νομική πτυχή του θέματος και ενέργειες για επίλυση του».

­ κ. Αριστοφάνης Γεωργίου, Βουλευτής-Πρόεδρος Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Αγνοουμένων, με θέμα: «Αγνοούμενοι της Κύπρου-ρόλος της Βουλής των Αντιπροσώπων».

­ κ. Αχιλλέας Δημητριάδης, Δικηγόρος, με θέμα «Αγνοούμενοι της Κύπρου - Ατομικές προσφυγές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Εκ μέρους της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων σας καλωσορίζω στο Σεμινάριο που διοργανώνει η Οργάνωση μας μέσα στα πλαίσια του 16ου Μαραθωνίου Αγάπης Αγνοουμένων.

Το πρόβλημα της διακρίβωσης της τύχης των Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων μας παραμένει άλυτο και περίπου σε μια στασιμότητα, αρνητική, εδώ και σχεδόν 26 χρόνια. Όλα αυτά τα χρόνια έγιναν ευσυνείδητες προσπάθειες προς διάφορες κατευθύνσεις, με επίκεντρο των προσπαθειών, κυρίως τα πρώτα χρόνια, τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Αυτές όμως οι προσπάθειες και οι αγώνες, δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν τις προοπτικές επίλυσης αλλά ούτε καν μπόρεσαν να αφήσουν περιθώρια αισιοδοξίας για σύντομη λύση πάνω στα διεθνώς αποδεκτά δεδομένα.

Ο στόχος του σημερινού σεμιναρίου είναι η αξιολόγηση των ενεργειών που έγιναν μέχρι σήμερα, ο εντοπισμός των αδυναμιών και παραλείψεων μας και όσο είναι δυνατό η ανάλυση των λόγων και των αιτίων που δεν υπήρξε αποτέλεσμα μέχρι σήμερα.

Ταυτόχρονα θα πρέπει μέσα από τις εισηγήσεις και τους προβληματισμούς του Σεμιναρίου να δημιουργηθεί μια θύελλα ιδεών, από την οποία να μπορέσουμε να αντλήσουμε τα αναγκαία συμπεράσματα και αποφάσεις για τις μελλοντικές ενέργειες για σωστή επίλυση του προβλήματος.

Πιστεύομε ότι θα πρέπει, μεταξύ μας τουλάχιστον, να επικρατήσει ειλικρίνεια και θάρρος, αλλά και απόλυτη προσοχή όσον αφορά, τόσον τις αξιολογήσεις αλλά και τις εισηγήσεις.

Όλοι γνωρίζομε ότι, η μόνιμα αδιάλλακτη και αρνητική στάση της Τουρκίας και του Ντεκτάς στο θέμα των Αγνοουμένων, αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα για την έλλειψη προόδου. Όμως δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε πίσω από αυτήν την τακτική. Θα πρέπει να βρεθούν, αλλά και να εφαρμοστούν οι τρόποι εκείνοι που θα ανατρέπουν αυτή τη τακτική της Τουρκίας, ενώ παράλληλα θα πρέπει να επανακαθορίσουμε όλα όσα λέμε εδώ για χρόνια ότι μπορούσαν να γίνουν και δεν έγιναν.

Η πιο συχνή προπαγάνδα της Τουρκίας αλλά και των φίλων της, όσον αφορά τους χειρισμούς της Κυπριακής Κυβέρνησης στο πρόβλημα των Αγνοουμένων είναι ότι αυτό χρησιμοποιείται για «πολιτική εκμετάλλευση».

Και είναι γεγονός ότι είναι δύσκολο να αποδείξει κάποιος διεθνώς ότι αυτό δεν είναι πραγματικότητα. Πιστεύομε όμως ότι άρχισε τελικά ο διεθνής πολιτικός παράγοντας να πείθεται ότι αυτό το πρόβλημα είναι ένα καθαρά ανθρωπιστικό πρόβλημα και ως τέτοιο θα πρέπει να αντιμετωπισθεί, ασχέτως κάποιων πολιτικών διαστάσεων που εξ ανάγκης εξέλαβε το θέμα μέσα στα 26 χρόνια της ύπαρξης του.

Είμαστε πεπεισμένοι ότι, υπάρχουν σήμερα αρκετά δεδομένα προς αξιοποίηση υπέρ του θέματος των Αγνοουμένων μας - τόσο πολιτικά όσο και νομικά. Συγκεκριμένα αναφέρονται:

η απόφαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης στη Δ΄ Διακρατική Προσφυγή της Κύπρου εναντίον της Τουρκίας,

η συμπερίληψη του θέματος των Αγνοουμένων στο τελευταίο περί Κύπρου ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών,

οι προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού και για Οικοδόμηση Μέτρων Εμπιστοσύνης,

η Ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, και

η δημιουργία σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Αυτά τα δεδομένα πρέπει να αξιοποιηθούν, με τρόπους και εισηγήσεις που θα απορρέουν μέσα από αυτό το Σεμινάριο. Σας ευχαριστώ.

Καλώ τώρα στο βήμα την Εκπρόσωπo της Πανελλήνιας Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων κατά την Κυπριακή τραγωδία.

Κυρίες και κύριοι,

Θα θέλαμε να δώσουμε και εμείς, από την Ελλάδα τη δική μας άποψη πάνω στο θέμα των Αγνοουμένων. Σήμερα μετά από 26 χρόνια εμείς οι συγγενείς από την Ελλάδα, έχουμε την εντύπωση ότι ξεκινάμε πάλι από την αρχή. Δεν υπάρχουν λόγια που θα μπορούσαν να αποδώσουν αυτά τα συναισθήματα που έχουν δημιουργηθεί μετά τις τελευταίες εξελίξεις. Το θέμα των Αγνοούμενων ανακυκλώθηκε για 26 χρόνια σε συζητήσεις, σε πορίσματα και ψηφίσματα διεθνών οργανισμών που δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα. Την αιτία την γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά. Όμως πιστεύουμε ότι δεν ήταν η μόνη αιτία η τούρκικη αδιαλλαξία και μόνο. Οι εκταφές και τα λείψανα των κοιμητηρίων της Λακατάμιας και Αγίου Κωνσταντίνου και Eλένης διαλαλούν μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση 26 χρόνων. Και οι περισσότεροι πρέπει να γνωρίζετε και τις συνέπειες που είχαν στις οικογένειες μας. Δεν επιρρίπτουμε ευθύνες σε κανένα για αυτή την καθυστέρηση, οπότε δεν χρειαζόμαστε και δικαιολογίες. Ζητούμε αλήθεια και διεκδίκηση των επιζώντων και όλων αυτών που πέρασαν στην Τουρκία. Και το ζητούμε και το απαιτούμε από τις Πολιτείες της Ελλάδας και της Κύπρου. Το απαιτούμε από τους πολιτικούς αξιωματούχους λόγω της συμμετοχής τους στις τρέχουσες εξελίξεις. Ζητούμε να εξαντληθούν όλα τα περιθώρια διεκδίκησης των ζώντων ακόμα και νεκρών της Τουρκικής εισβολής. Πρέπει να ασκηθούν πιέσεις γιατί τώρα πια η υπόθεση των Αγνοουμένων είναι μονόδρομος και ο δικός μας μονόδρομος πρέπει να περάσει μέσα από τις φυλακές της Τουρκίας, να περάσει μέσα από τις στοές των ορυχείων, να σταματήσει σε τάφους, να επεκταθεί μέσα στα βάθη της Ανατολίας και να επανέλθει στην αγωνία των επιζώντων. Δεν επιτρέπεται άλλη χρονοτριβή, δεν επιτρέπονται πια πισωγυρίσματα. Τιμούμε τους νεκρούς μας αλλά αναζητούμε ζωντανούς και πρέπει να δοθεί σε αυτούς μια προτεραιότητα που κατά την γνώμη μας δεν την είχαν αυτά τα 26 χρόνια. Σας ευχαριστώ.

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι και εισηγητές του σημερινού σεμιναρίου,

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Εκ μέρους της Οργάνωσης Συγγενών Κυπρίων Αγνοουμένων Ηνωμένου Βασιλείου χαιρετίζω το σημερινό σεμινάριο το οποίο θεωρούμε πολύ χρήσιμο και ελπίζουμε να συμβάλει στην δική μας προσπάθεια για την επίλυση του προβλήματος των Αγνοουμένων μας. Δεν ζητούμε τίποτα άλλο, παρά την εξάσκηση του στοιχειώδους ανθρώπινου δικαιώματος μας να γνωρίζουμε την τύχη των προσφιλών μας προσώπων, των παιδιών και των αδελφών μας. Θεωρούμε αξιέπαινη την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση του σεμιναρίου αυτού το οποίο πιστεύουμε ότι μπορεί να δώσει νέα ώθηση στην επίλυση του προβλήματος μας με το να επεξεργαστεί σε περισσότερο βάθος τις διάφορες πτυχές και να προτείνει πρακτικές ενέργειες. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια θα θέλαμε και εμείς ταπεινά να προτείνουμε σημεία για συζήτηση και περισσότερη αξιοποίηση τους.

Αξιοποίηση της τελευταίας Έκθεσης της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης για τους Αγνοουμένους η οποία μας δίνει αρκετά επιχειρήματα για άσκηση πίεσης επί της άλλης πλευρά με σημαντικότερο βήμα την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα τώρα που η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη χώρα.

Ήδη συμπληρώνονται τρία χρόνια από την συμφωνία Κληρίδη - Ντενκτάς για την συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών για την επίλυση του προβλήματος, την οποία ανακοίνωσε η ίδια η κυρία ΄Ωλμπράϊτ. Πρέπει να ζητήσουν τόσο τα Ηνωμένα Έθνη όσο και η Αμερικανική πλευρά την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας.

Μετά την εκλογή του νέου Τούρκου προέδρου ο οποίος έχει κάνει ορισμένες διαφοροποιημένες δηλώσεις αναφορικά με τα δημοκρατικά και ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία, καλό θα ήταν να τεθεί υπόψη του και το πρόβλημα των Αγνοουμένων από τους αρμόδιους φορείς.

Να απαιτήσουμε την επαναλειτουργία της Διερευνητικής Επιτροπής με όρους εντολής που θα την καθιστούν αποτελεσματική επιτέλους.

Θεωρούμε ότι είναι η κατάλληλη περίοδος λόγω των επικείμενων προεδρικών εκλογών να απαιτήσουμε από την Αμερικανική Κυβέρνηση να συνεχιστεί η έρευνα για τους Κυπρίους Αγνοουμένους με αμερικανική υπηκοότητα μέχρι την διαλεύκανση της τύχης τους και να μην δεχθούμε τον όρο του υποθετικά νεκρός, έχοντας υπόψη ότι στο πόρισμα τους αναφέρεται ότι πολλοί είναι θαμμένοι με πολλούς άλλους αγνοούμενους μας.

Εμπλοκή της Βρετανικής Κυβέρνησης.

Την ίδια διαδικασία θα ήταν καλό να απαιτήσουμε και από την Βρετανική Κυβέρνηση για τους Αγνοουμένους με Βρετανική υπηκοότητα. Προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να συμβάλει περισσότερο η Οργάνωση μας καθώς και η οργανωμένη παροικία. Η εμπλοκή της Βρετανικής κυβέρνησης θα μπορούσε να είναι μια ακόμα σοβαρή πίεση προς την Τουρκία. Τελειώνοντας θα θέλαμε να σας διαβεβαιώσουμε ότι η Οργάνωση μας θα συνεχίσει τις προσπάθειες της στο χώρο που δραστηριοποιούμαστε για όσο καιρό χρειαστεί μέχρι την διαλεύκανση της τύχης όλων των Αγνοουμένων. Οι προσπάθειες όλων μας θα είναι πιο αποτελεσματικές όταν γίνονται συλλογικά και συντονισμένα. Το σημερινό σεμινάριο ας αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Σας ευχαριστώ.

Θέλω να συγχαρώ θερμά την Παγκύπρια Οργάνωση Συγγενών Αγνοουμένων και Αδηλώτων Αιχμαλώτων για την οργάνωση αυτού του σεμιναρίου. Τέτοιου είδους σεμινάρια, συσκέψεις θα τις έλεγα, αναφορικά με την ολοκλήρωση της προσπάθειας, την επιτυχία της προσπάθειας για τη διακρίβωση όλων των Αγνοουμένων είναι πάρα πολύ χρήσιμα. Όχι γιατί είναι ανάγκη να κρατήσουν ζωντανό το θέμα στις δικές μας σκέψεις και στις δικές μας καθημερινότητες, αλλά γιατί πράγματι προβληματίζουν και δίνουν την ευκαιρία σε όλους μας να σκεφτούμε, να δούμε νέους τρόπους, αν υπάρχουν, προώθησης του θέματος ή αν πρέπει κάτι να γίνει που δεν έγινε μέχρι σήμερα. Αυτός είναι ο βασικός στόχος κατά την άποψή μου. Πρώτο θέλω να τονίσω ότι είναι δεδομένο και αποδεκτό ότι το θέμα των Αγνοουμένων δεν είναι πολιτικό θέμα, είναι καθαρά ανθρωπιστικό θέμα και για την διεθνή κοινότητα και για μας εδώ. Εμείς το βλέπουμε σαν καθαρά ανθρωπιστικό θέμα και πρέπει να πω έστω κι αν υπήρξαν από καιρού εις καιρόν κάποιες, δεν θα έλεγα συγκρούσεις, κάποιες διαφορές απόψεων ή κάποιες παρεξηγήσεις, όμως δεν υπήρξε ποτέ ενσυνείδητα τουλάχιστον το θέμα των Αγνοουμένων αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης εδώ στην Κύπρο. Και θέλω τώρα να το επαναλάβω. Αυτή είναι η εκτίμηση μου για την οποία θα ακούσετε περισσότερα από τον Πρόεδρο της Αρμόδιας Κοινοβουλευτικής Επιτροπής επί του θέματος, ότι όλοι μας, όλες οι πολιτικές παρατάξεις πιστεύουμε ότι πρέπει να συνεργαστούμε...να συνεχίσουμε να συνεργαζόμεθα για να επιτύχουμε τον κοινό μας στόχο. Διεθνώς όμως, δυστυχώς, δεν αντιμετωπίστηκε το θέμα των Αγνοουμένων σαν καθαρά ανθρωπιστικό. Και δεν είναι μόνο απλώς παράπονο, ίσως και να είναι και η βασική αιτία, για την οποία δεν μπορέσαμε να επιτύχουμε αυτό που έπρεπε να επιτύχουμε. Δεν αμφισβητώ καθόλου τα όσα έχουν επιτευχθεί με τα νέα μέσα τα επιστημονικά που προσφέρονται, με τις εκσκαφές, με τις επιμέρους συμφωνίες και τις κατ’ αρχήν συμφωνίες. Όμως βασικά το θέμα παραμένει. Και ενώ είναι ανθρωπιστικό χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις από μέρους της διεθνούς κοινότητας. Η πρώτη πολιτική απόφαση πιστεύω είναι να παύσουν να θεωρούν την Τουρκία ότι δεν έχει ευθύνες.

Η θεωρία την οποία προσπάθησαν να αναπτύξουν κατά καιρούς ότι δήθεν οι Αγνοούμενοι είναι αποτέλεσμα διακοινοτικών ταραχών απορρίπτεται κατηγορηματικά εκ των πραγμάτων. Αντίθετο με την ιστορική αλήθεια, άρα αυτή η προσπάθεια ήταν πολιτική προσπάθεια. Χρειάζεται η αντίθετη πολιτική προσπάθεια. Να αποδείξουμε το αστήρικτο αυτού του ισχυρισμού πειστικά σ’ όλα τα κέντρα αποφάσεων.

Το δεύτερο το οποίο χρειάζεται είναι να πειστούν οι πάντες, μιλώ και πάλιν εκτός Κύπρου τα διάφορα κέντρα αποφάσεων, διεθνείς οργανισμοί, ότι το θέμα δεν τελειώνει, δεν σταματά, δεν τερματίζεται. Το θέμα παραμένει και μάλιστα με τέτοιες προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα ελπίζω να υπάρξει και αναβάθμιση των προσπαθειών ταυτόχρονα για να πεισθούν περί τούτου οι διάφοροι ξένοι παράγοντες.

Υπάρχει κι ένα τρίτο, πιο στενή συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Και σ’ αυτό τον τομέα πιστεύω από μέρους της Κυβέρνησης εδώ ο Υπουργός Εξωτερικών, από μέρους της Βουλής είναι εδώ ο αρμόδιος για το θέμα Πρόεδρος της Επιτροπής ο κύριος Γεωργίου, όμως μπορώ να πω ότι είμεθα πανέτοιμοι να διερευνήσουμε οποιεσδήποτε δυνατότητες τυχόν υπάρχουν για πιο στενή συνεργασία και πιο αποτελεσματική προσπάθεια στους δικούς μας τους τομείς, του θέματος αυτού, που δυστυχώς επαναλαμβάνω εκτός Κύπρου είναι πολιτικό θέμα. Μπορεί να πήρε την απόφαση την γνωστή η τρίτη Επιτροπή, μπορεί τα Δικαστήρια να αποφανθούν, μπορεί το Συμβούλιο της Ευρώπης να ασχολείται σωστά και το χαιρετίζουμε όπως και όλους τους παράγοντες που μετέχουν σ’ αυτήν την προσπάθεια στο νομικό τομέα, τους επαινούμε και τους στηρίζουμε και όμως οι κινήσεις μας εκτός Κύπρου εκτός από αυτά που ανάφερα πρέπει να είναι βασικά πολιτικές πάνω σε πολιτικές αποφάσεις θα στηρίζονται.

Περιττό να πω ότι τιμούμε τους συγγενείς των Αγνοουμένων, περιττό να πω ότι ζούμε το μαρτύριο τους. Πέρασαν 26 χρόνια, αυτή είναι η τραγωδία, 16ος χρόνος που πραγματοποιείται ο μαραθώνιος της αγάπης αλλά πέρασαν 26 χρόνια και το ανθρώπινο δικαίωμα αυτό ακόμα στην πράξη αμφισβητείται. Ποιο δικαίωμα; Το να γνωρίζει ένας συγγενής το τι έγινε το αγαπημένο του πρόσωπο. Είναι κάτι το αδιανόητο στην δική μας εποχή και όμως συμβαίνει. Με αυτές όλες τις σκέψεις πιστεύω ότι το σεμινάριο θα είναι επιτυχές και θα μας δώσει τροφή και προβληματισμό για περαιτέρω ενέργειες πιο αποφασιστικές εν ανάγκη για να αντιμετωπίσουμε κοινές προκλήσεις και να εκπληρώσουμε και το χρέος μας στο ακέραιο. Όλο μας το χρέος. Ευχαριστώ.

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής, κύριε Πρόεδρε του Σεμιναρίου,

Θέλω να ευχαριστήσω θερμά την Παγκύπρια Οργάνωση Συγγενών Αγνοουμένων για την πρωτοβουλία που παίρνει να διοργανωθεί σήμερα αυτό το σεμινάριο. Και όπως πολύ σωστά ετέθη από την αρχή, σκοπός του είναι ο προβληματισμός για το τι κάμνουμε για να ωθήσουμε τα πράγματα προς το να ανοίξει ο δρόμος για την επίλυση αυτού του μεγάλου ανθρωπιστικού θέματος.

Προχθές, στον Μαραθώνιο αγάπης μιλήσαμε περισσότερο συναισθηματικά, ετιμήσαμε τους τιμημένους γονείς και συγγενείς των Αγνοουμένων οι οποίοι με καρτερία τόσα χρόνια φέρουν το σταυρό του μαρτυρίου, ένα διπλό θα έλεγα σταυρό, από εκείνο των γονέων των πεσόντων. Όμως σήμερα δεν είναι η ώρα για τα ωραία λόγια, είναι η ώρα για τις σωστές σκέψεις .

Καταρχήν, πολύ σωστά ο Πρόεδρος της Βουλής, και όλοι συμφωνούμε, έχει θέσει το σωστό πλαίσιο ότι αυτό το θέμα είναι καθαρά ανθρωπιστικό. Ο κίνδυνος να διασυνδεθεί το θέμα αυτό με το κυπριακό πρόβλημα θα έχει την πιθανότητα να συνδεθεί και με την τύχη του κυπριακού προβλήματος οποιαδήποτε και να είναι η έκβαση του. Ασφαλώς μια θετική έκβαση στο κυπριακό πρόβλημα είναι σίγουρο ότι θα δώσει μεγάλη ώθηση στην επίλυση του θέματος των Αγνοουμένων. Πιστεύω όμως ότι η σύνδεση αυτή είναι επικίνδυνη διότι πέραν της περιπλοκότητας του ιδίου του Κυπριακού προβλήματος και των προοπτικών του, είναι και το γεγονός ότι υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να καταστεί το πρόβλημα των Αγνοουμένων μία από τις πτυχές του κυπριακού προβλήματος και να μπούμε σε δαιδάλους οι οποίοι δεν θα μας οδηγήσουν εκεί που σωστά θέλουμε. Δηλαδή να ανοίξει ο δρόμος για το να μάθουμε την αλήθεια για την τύχη ενός εκάστου των Αγνοουμένων μας.

Υπάρχει και ένας άλλος κίνδυνος, τον περάσαμε κατά καιρούς, ο κίνδυνος να εκληφθεί από κάποιους και αυτό το εκμεταλλεύεται κατά κόρον η τουρκική πλευρά, ότι τάχα χρησιμοποιούμε το πρόβλημα των Αγνοουμένων για πολιτική εκμετάλλευση. Όχι γιατί ενδιαφερόμαστε για την τύχη των Αγνοουμένων, αλλά με το πως θα παρενοχλούμε την Τουρκία ή να τη δυσκολεύουμε, να την εκθέτουμε στο εξωτερικό κτλ. Επομένως έχει μεγάλη σημασία η αξιοπιστία μας και ο τρόπος με τον οποίο θα πείσουμε τον διεθνή παράγοντα ακριβώς διότι χρειαζόμαστε τον διεθνή παράγοντα για να προχωρήσει και ο ίδιος με πρακτικούς τρόπους προς την κατεύθυνση της Τουρκίας. Πρέπει να πείσουμε για την ειλικρινή μας διάθεση, να αντιμετωπίσουμε το θέμα αυτό σαν ανθρωπιστικό και να προσπαθήσουμε να αποδείξουμε ότι το θέμα δεν είναι από μέρους μας αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης.

Πέρασαν πάρα πολλά χρόνια και νομίζω ότι με την παρέλευση των χρόνων, κάποιοι κάπου, όχι στην Κύπρο, νόμισαν ότι θα μπορούσε αυτό το θέμα να σβήσει, να κλείσει, να ξεχαστεί. Απεναντίας όσον περισσότερο περνούν τα χρόνια τόσον καθίσταται η ανάγκη της αναζήτησης της αλήθειας με πειστικά κριτήρια για τον κάθε συγγενή, διότι είναι πολύ λογικό ότι με την παρέλευση όλων αυτών των χρόνων, καλώς ή κακώς, λανθασμένα ή σωστά, εξ επί τούτου ή καλοπροαίρετα, πιθανώς σε πολλούς συγγενείς να φθάνουν διάφορες πληροφορίες, μπορεί όχι διασταυρωμένες, μπορεί όχι αποδεδειγμένες αλλά δημιουργούν και εντείνουν, θα έλεγα, την δική τους αγωνία αλλά και την δική τους αμφιβολία η οποία λήγει μόνο εάν έχουν μπροστά τους πειστικά κριτήρια για τη τύχη ενός εκάστου εξ’ αυτών. Γι’ αυτό είναι που πιστεύω ότι η παρέλευση των χρόνων δυναμώνει και χαλυβδώνει τη δική μας πίστη και πείσμα εις το ότι μέχρι τέλους έχουμε υποχρέωση να αναζητήσουμε την αλήθεια. Η αλήθεια δεν είναι τίποτα το κακό, για την τύχη ενός εκάστου των Αγνοουμένων μας. Εξάλλου δεν λέμε και τίποτα παράλογο, όταν είδαμε και ακούσαμε χειροπιαστές ιστορίες με αποτελέσματα για αδήλωτους αιχμαλώτους εις τον πόλεμο Ιράν - Ιράκ, για υποψίες εις το Βιετνάμ και αλλού. Επομένως οι πληροφορίες οι οποίες έχουμε, διασταυρωμένες ή όχι, αποδεδειγμένες ή όχι, επιβάλλουν εις την αναζήτηση της αλήθειας. Και επιπροσθέτως, δεν μπορούν οι συγγενείς των δικών μας Αγνοουμένων να τύχουν διαφορετικής μεταχείρισης από ότι τυγχάνουν σήμερα οι συγγενείς των Αγνοουμένων της Βοσνίας ή οι συγγενείς των Αγνοουμένων του Κοσσόβου ή οι συγγενείς των Αγνοουμένων της Ρουάντα και ούτω κάθε εξής.

Από την ώρα που έχει η επιστήμη προοδεύσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να υπάρχουν τόσα τεχνολογικά μέσα πάσης μορφής, δεν αναφέρομαι μόνο στο DNA, υπάρχουν χίλια άλλα δυο σύγχρονα μέσα. Δεν μπορεί, αυτά να μπήκαν στον δρόμο προς εφαρμογή στην Βοσνία, στο Κόσσοβο και αλλού, και οι δικοί μας συγγενείς Αγνοουμένων να τύχουν διαφορετικής μεταχείρισης. Επιπρόσθετα πολλοί νομίζουν ότι, όπως είναι και η θέση της τουρκικής πλευράς, θα μπορούσαν να ληφθούν γενικές αποφάσεις. Χρησιμοποιήθηκαν οι φράσεις υποθετικά νεκρός και ούτω κάθε εξής. Αυτό το πράγμα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, επαναλαμβάνω δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό για τους λόγους που ανέφερα προηγουμένως και επιβάλλεται η εξατομικευμένη εξέταση μιας - μιας όλων των περιπτώσεων των Αγνοουμένων για να δοθούν με πειστικά κριτήρια απαντήσεις, εξάλλου αυτό αναγνωρίζεται μέσα από την συμφωνία Κληρίδη - Ντενκτάς της 31ης Ιουλίου του 1997, όπου δια της υπογραφής και των δύο ηγετών, αναγνωρίζεται το δικαίωμα του συγγενή να γνωρίζει με πειστικά κριτήρια για την τύχη του δικού του.

Έγιναν πολλά πράγματα, ξεκινήσαμε πρώτα στην αρχή με ελπίδες μέσω της υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών Επιτροπής για διερεύνηση της τύχης των Αγνοουμένων, τη λεγόμενη ΔΕΑ. Και κάθε φορά αποδεικνύετο η κακοπιστία της τουρκικής πλευράς. Συμφωνήθηκαν όροι εντολής, πάλιν η τουρκική πλευρά έφερνε εμπόδια. Συμφωνήθηκαν τα κριτήρια, έγιναν περίπου 5 συμφωνίες. Φτάσαμε μέχρι το 1993 -94, δεν έχουν σημασία τώρα οι ημερομηνίες, που να συμφωνήσουμε ακόμα και σε κριτήρια για το πως τελειώνει η διερεύνηση μιας υπόθεσης και πως ταξινομείται. Και πάλιν η τουρκική πλευρά έφερνε ενστάσεις για να ξεκινήσει το έργο της αυτή η επιτροπή. Με διάφορες δικαιολογίες, δυστυχώς και κατά τη διάρκεια της θητείας του αποθανόντος κύριου Ρίττερ ηναλώθη όλος του ο χρόνος για να συζητούμε ξανά από την αρχή πως θα δουλέψει η Διερευνητική Επιτροπή.

Ήρθε η συμφωνία της 31ης Ιουλίου του 1997. Αυτή η συμφωνία, κατά την άποψή μου, είναι σταθμός, διότι εάν εφαρμοστεί θα ανοίξει το δρόμο σίγουρα διάπλατα για την διακρίβωση της τύχης των Αγνοουμένων. Όχι γιατί η υπόθεση των δικών μας Αγνοουμένων είναι υπόθεση νεκρών, προσέξετε, η θέση μας είναι ξεκάθαρη, για μας ένας έκαστον των Αγνοουμένων είναι Αγνοούμενος, εκτός εάν ατομικά αποδειχθεί ότι είναι είτε ζωντανός οπότε επιστρέφεται, απελευθερώνεται και επιστρέφεται στους οικείους του είτε με αποδεικτικά κριτήρια σύγχρονα αποδεικνύεται ότι είναι νεκρός. Εάν δεν είναι ούτε ζωντανός ούτε νεκρός παραμένει Αγνοούμενος. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα. Το θέμα είναι ότι εάν εφαρμοστεί η συμφωνία της 31ης Ιουλίου σημαίνει ότι μια σειρά από υποθέσεις θα παρουσιαστούν ενώπιον της ΔΕΑ. Η ΔΕΑ δεν έχει να κάνει τίποτα με την εφαρμογή της συμφωνίας της 31ης Ιουλίου, αλλά θα παρουσιαστούν ενώπιον της ΔΕΑ για να ληφθεί οριστική απόφαση γι’ αυτές. Γύρω από την μαρτυρία που θα συγκεντρωθεί για πολλές από αυτές τις υποθέσεις θα εμπλουτιστεί η διερεύνηση για όλες τις άλλες υποθέσεις που εναπομένουν. Εδώ θα ήθελα να πω ότι επειδή διεφάνη ότι μέσα από αυτή την συμφωνία θα υπήρχε αυτό το αποτέλεσμα ο κύριος Ντενκτάς επανήλθε και πάλιν λέγοντας ότι αρνείται να εφαρμόσει αυτή την συμφωνία διότι τάχα μέσα στους καταλόγους των Αγνοουμένων έχουμε και τους φονευθέντες εις το Πραξικόπημα και μεγαλοποιούμε τον κατάλογο για να εκθέτουμε, όπως ισχυρίζεται, την τούρκικη πλευρά και να κάνουμε προπαγάνδα εναντίον του. Κι όμως όταν ο κύριος Ντενκτάς συμφωνούσε, συνήπτε αυτή την συμφωνία με τον κ. Κληρίδη τέτοιο θέμα δεν ήγειρε. Όταν κάμνεις μια συμφωνία εγείρεις όλα τα προβλήματα που νιώθεις ότι πιθανόν να έχεις και παίρνεις τις απαντήσεις σου και ακολούθως συμφωνείς. Όχι συμφωνείς και μετά αφού συμφώνησες λέεις «Ε ναι δεν την εφαρμόζω διότι έχεις τους πραξικοπήματος». Αλλά εν πάση περιπτώσει και σ’ αυτή την περίπτωση εμείς για να αποδείξουμε την δική μας αξιοπιστία υποβάλαμε εις την κυρία Χέρκους τότε τον κατάλογο των φονευθέντων κατά το πραξικόπημα. Και έρχονται και λεν τώρα ότι η λίστα που δώσετε είναι πολύ μικρή, δεν ανταποκρίνεται προς την πραγματικότητα.

Εδώ οφείλω να σας πω ότι διήλθαμε μια περίοδο όπου υπήρχε πράγματι, είχε η δική μας πλευρά πράγματι κάποιες δυσκολίες σε ότι αφορά την αξιοπιστία της ότι δεν ήσαν ειλικρινείς οι προθέσεις μας για αναζήτηση της αλήθειας και ότι είχε κάποιαν πολιτική χροιά, είχαν πολιτική χροιά η χειρισμοί μας. Δεν μπορούσαμε όμως και δεν νομίζω ότι μπορούμε να μείνουμε με σταυρω